Eerbetoon aan trompetter Jan Claesen.
Andel restaureert grafzerk van roemrucht slachtoffer moordaanslag.
Ze geloven het in Andel grif: Jan Claesen was trompetter in het leger van de Prins. Hij marcheerde van Den Helder naar Den Briel. En raakte verzeild in Andel, waar hij in 1634 een gruwelijke dood vond. Zijn grafsteen ligt er nog steeds, bij de toren van de voormalige hervormde kerk. Lange tijd keek niemand er naar om. Nu willen de inwoners een restauratie. Als eerbetoon.
Of hij echt trompetter was in het leger van prins Frederik Hendrik, kan niemand in Andel met zekerheid zeggen. Maar de inwoners van het dorpje in het protestantse Land van Heusden en Altena houden de overlevering met graagte overeind: Jan Claesen diende de Prins van Oranje in diens strijd tegen de roomse overheersers.
Hij werd op brute wijze vermoord, Jan Claesen. Met eigen degen. Het gebeurde op de avond van donderdag 5 oktober 1634. De dader was afkomstig van Breda, waar tijdens de Tachtigjarige Oorlog felle gevechten werden geleverd tussen Spanjolen en Prinsgezinden. Op zondag droegen de inwoners van Andel het slachtoffer ten grave.
Mordenaer
Zijn grafzerk, omgeven met wit grind, geeft de tragedie in een korte trek weer: ,,Hier leyt begraven Jan Claesen jongstleden tot Neer Andel de welcke van eenen mordenaer van Bredae vermoort is met sijn pertye (degen, red.) op een donderdach savonts omtrent sonsenondergangh, weesenden den vijfden Oct. en de sijn bloet onschuldigh gestort en levendigh geploundert ende wert begrave des Sondachs daer en weesen den achsten October Anno 1634".
De tekst laat zich nauwelijks lezen. De letters zijn uitgesleten, het graniet is gescheurd. Een deel van de muur van de kerk werpt zijn schaduw over de steen heen. Van de kerk staat alleen de toren nog fier overeind. De rest is vervallen. Ooit legde een brand het gebouw grotendeels in puin. Feiten en data ontbreken, net als over de steen van Jan Claesen.
De grafzerk is op het kerkhofje de enige uit de tijd van de zeventiende eeuw. De overige dateren op zijn vroegst uit het eind van de vorige eeuw. ,,Kennelijk hechten de inwoners van Andel van oudsher veel waarde aan de steen. Terwijl de andere in de loop der eeuwen zijn geruimd, bleef die van Jan Claesen bewaard", aldus Teus van Tilborg van de gemeentelijke afdeling monumentenzorg.
Jubileum
De medewerker van de monumentenzorg kwam onlangs met het idee tot restauratie op de proppen tijdens een overleg met het college van B en W. Die had van het provinciebestuur van Noord-Brabant het verzoek ontvangen een monument op te knappen ter gelegenheid van het 200-jarig bestaan van de provincie in 1996. B en W voelen veel voor het plan. Volgende week zal de raad zich er definitief over uitspreken.
Er is iets bijzonders met deze steen, erkent Van Tilborg. Maar wat? ,,De zerk inspireert tot allerlei verhalen. Alleen daarom is ze voor mij belangrijk genoeg om op te knappen". Zo vernam de medewerker van de gemeente ooit het verhaal dat Jan Claesen door de prins is ontslagen. Vervolgens trok hij het land door met een poppenkast, waarin een naamgenoot met Katrijn voor het vermaak zorgden. Op zijn rondreis door Brabant zou hij van zijn geld zijn beroofd. ,,Zou zijn", herhaalt Van Tilborg met nadruk. ,,Niets is zeker".
De steen levert ook stof tot schrijven voor de media. Talrijke journalisten trekken naar de gedenksteen van Jan Claesen. Ligt hier de trompetter van de Prins begraven? In elk artikel wordt het radioliedje van tekstschrijver Lennaert Nijgh aangehaald: ,,Jan Claesen was trompetter in het leger van de prins, hij marcheerde van Den Helder tot Den Briel. En hij was geen held en had geen geld en hij hield niet van het krijgsgeweld, maar trompetter was hij wel in hart en ziel".
Van Tilborg: ,,Zelfs vanuit België komen er verslaggevers naar Andel. Iedereen heeft van Jan Claesen gehoord, maar dat hij in dit kleine dorpje ligt begraven, nee, dat kan bijna niemand geloven". Zelf geeft Van Tilborg het verhaal het voordeel van de twijfel. ,,Ik houd vast dat het graf van de trompetter bij de hervormde kerk ligt, totdat het tegendeel wordt bewezen".
Meer houvast kan de monumentenman niet krijgen. Vast staat dat het leger van Frederik Hendrik, de stedendwinger, het Land van Heusden en Altena heeft aangedaan. De streek dankt er zijn protestantse signatuur aan. Maar ten tijde van de moordaanslag was het leger van de zoon van Prins Willem van Oranje allang naar het zuiden vertrokken.
Speurtocht
Een speurtocht in de archieven van de schepenen van Woudrichem, die destijds mogelijk recht hebben gesproken over de moordenaar van Claesen, is volgens Van Tilborg overbodig. ,,Het materiaal schijnt in de vorige eeuw verloren te zijn gegaan".
Een Belgische bezoeker van het graf van Claesen deed de monumentenman de suggestie aan de hand om het graf te openen. ,,Ik kan daarover geen oordeel vellen. De behoefte is tot nu toe bij het gemeentebestuur nooit aan de orde geweest. Het is zelfs niet bekend of de kist zich nog onder de steen bevindt. Maar misschien komen we meer te weten tijdens de restauratie".
Bron: Reformatorisch Dagblad, 24-3-1995), via www.Digibron.nl.